Drøft+dilemmaer+knyttet+til+skolens+samfunnsmandat.

(Dette var vanskeleg! Er ikkje sikker på om det er dette ein er ute etter. Synest det var veldig vanskeleg å forstå kva dilemma ein skulle drøfte ut frå boka på pensum (Engelsen). Siden det var så vanskeleg å finne grunnlag i boka, har eg også brukt andre kjelder. Fritt fram å redigere visst dykk meiner at eg er heilt på jordet! - Anette (som sikkert er unødvendig å presisere pga eit visst skriftspråk..;)    Frå foreldre og samfunn har skulen fått eit mandat til å forberede barn og unge på det samfunnet dei etterkvart skal bli ein aktiv deltakar i.1 Dette samfunnsmandatet går fram i læreplanverket til skulen.2 Korleis klarar skulen denne samfunnsoppgåva?       Med jamne mellomrom kjem regjeringar med endringar av formålsparagrafen og læreplanar, eller dei lagar heilt nye. Gjennom desse små og store endringane av samfunnsmandatet, ser dei inn i framtida for å forberede den oppveksande generasjonen. Slik vidareførar ein delar av vår kulturarv som ein meiner at samfunnet sine borgarar har bruk for, eller kan få bruk for. Denne kulturarven blir også formidla fordi ein ynskjer å verne om noko av vår kunnskap og kultur for framtida. Skulen sitt mandat er ikkje berre forma ut frå dei ferdigheiter ein // trur //  at   samfunnet kjem til å få bruk for hjå sine borgarar, det er også vorte forma etter politiske ynskjer for framtida. Skulen blir altså tatt i bruk for å endre på det politikarar og ekspertar ser på som uheldige utviklingstendensar i samfunnet, samtidig som ein tilpassar innhaldet i skulen til samfunnet. Samfunnsmandatet må derfor forståast som noko som stadig endrar seg etter behov og ynskjer i samfunnet. Å gjennomføre denne samfunnsoppgåva er lettare sagt enn gjort, for ein kan aldri vite sikkert kva utfordringar framtida vil bringe med seg. I nokre tilfelle kan ein ha lykkast godt med å forberede elevane, i andre tilfelle kan det vere at samfunnsendringane går føre seg i heilt andre retningar enn ein hadde tenkt seg. Om ein har «spådd» rett overfor framtidssamfunnet sine behov, kan det vere at dei tiltaka ein har satt inn for å nå desse behova, ikkje fører til dei konsekvensane ein hadde tenkt seg. Nå er ikkje dette det einaste dilemmaet som dukkar opp når ein forsøkjer å formulere eit mandat for skulen. Ein kan heller ikkje vite om formåla ein framsetter får dei konsekvensane ein ynskjer seg. Mandatet må tross alt omformast til handling. Her er det verdt å komme inn på Læringsplakaten, sidan den truleg er det som klarast viser korleis skulen sitt samfunnsmandat blir tolka av styresmaktene. Den skal nemleg synleggjere prinsippa og retningslinjene for grunnopplæringa.3 Under det eine punktet i Læreplakaten står det at «Skolen og lærebedrifta skal leggje til rette for elevmedverknad og for at elevane og lærlingane/lærekandidatane kan gjere medvitne verdival og val av utdanning og framtidig arbeid.»4 Elevmedverkand skal altså føre til at dei blir sjølvstendige menneske. Betyr dette at læraren kan vere heilt ukritisk i forhold til kva form for elevmedverknad han innfører i undervisninga si for å nå dette målet? Sjølvsagt ikkje, læraren må tenkje nøye igjennom korleis ho best kan utvikle denne evna hos elevane. Dette føresett at ein tar omsyn til den bestemte konteksten ein er tilstades i.5 Det som kan vere god pedagogisk praksis overfor ein klasse eller ein enkelt elev, kan fungere dårleg overfor ein anna klasse eller ein anna elev. Sjølv om læraren har tenkt nøye igjennom korleis ho best kan nå måla i Læringsplakaten ut frå den konteksten ho er tilstades i, kan ho framleis mislykkast i sine intensjonar. Like vanskeleg som det er for utdanningspolitikaren å spå kva borgarar samfunnet kan komme til å trenge, er det for læraren å vite konsekvensane av si undervisning. Dette viser at ein møter på vanskelege problemstillingar på implementeringsnivået, så vel som utformingsnivået når det gjelder skulen sitt samfunnsmandat. Nå kan det vere at dette gjer inntrykk av at samfunnet er så komplekst og uforutsigbart at ein like godt kan gi opp forsøket i å utforme klare overordna målsettingar for skulen. Dette er derimot å misforstå det nemnde overfor, i alle situasjonar der ein har med menneske å gjere, vil det vere uforutsigbarheit, og det viktige er å vere bevisst denne situasjonen. Målet må vere å oppnå det beste ut frå dei føresette og uføresette faktorane, noko som krevjer ein lærar som stadig utviklar sine evne til å reflektere og vurdere situasjonen. Slik må også utviklinga av skulen sitt samfunnsmandat gå føre seg. Mandatet må heile tida tolkast i lys av dagen sin situasjon og dei utfordringane ein trur at framtida vil bringe for enkeltmenneske så vel som samfunnet som heilheit.

1Engelsen, Ulstrup, Britt, Kan læring planlegges?, Oslo 2009: Innleiing 2Regjeringen.no, «Skolen og samfunnsmandatet», [] 3Engelsen 2009: 96 4Udir.no, «Læringsplakaten», [] 5Engelsen 2009: 260-261